.
Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



Sektor kamienia naturalnego w Turcji

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: | 2011-06-09 10:09:03
analizy rynkowe

Turcja należy do krajów o wyjątkowo bogatych zasobach naturalnych – z wyłączeniem ropy naftowej i węgla kamiennego, na jej terytorium występuje 4400 minerałów ziemskich, z czego eksploatuje się 53. Złożona struktura geologiczna znajduje odbicie w różnorodności pokładów wysokiej jakości kamienia naturalnego o zróżnicowanej strukturze, wzorach wybarwienia i fakturze.

Turcja należy do krajów o wyjątkowo bogatych zasobach naturalnych  - z wyłączeniem ropy naftowej i węgla kamiennego, na jej terytorium występuje 4400 minerałów ziemskich, z czego eksploatuje się 53. Złożona struktura geologiczna znajduje odbicie w różnorodności   pokładów wysokiej jakości kamienia naturalnego o zróżnicowanej strukturze, wzorach wybarwienia i  fakturze. W Turcji rozpoznano 480 rodzajów i odmian kamienia naturalnego, w tym głównie granitu, marmuru, trawertynu, onyksu, piaskowca, bazaltu i skał łupkowych, samych odmian marmuru wyróżnia się ponad 120.

Na rynkach międzynarodowych największym uznaniem cieszą się odmiany: Supreme, różowe Elazig Cherry i Bilecik Pink, czarne Aksehir Black i Karacabey Black, Milas Kavaklıdere, Aeagan Bordeaux, białe marmury Manyas White, Afyon White i Marmara White, Afyon Tigerskin i Afyon Sugar, beżowe Bilecik Beige i Golpazarı, Burdur Brown, trawertyn z Denizli, Ege Bordo, liliowy Milas Leylak, Chocolate Travertine Kutahya (o barwie czekoladowej), diabaz Gemlik, granity Thracian i Ayvalik.  

 

Zasoby, wydobycie, produkcja

Turcja dysponuje 40% światowych zasobów kamienia naturalnego, tureckie rezerwy szacuje się na ogółem 13,9 mld ton (5,2 mld m3), z czego 589 mln m3 (1,6 mld t.) stanowią zasoby rozpoznane i udokumentowane.  W ponad 1 tys. kamieniołomów zlokalizowanych na dużym obszarze Tracji (część europejska Turcji) oraz zachodniej Anatolii wydobywa się ok. 250 rodzajów kamienia naturalnego (m.in. granit, onyks, andezyt, skały wapienne, bazalt, andezyt, skały łupkowe i diabaz), w szczególności marmur i trawertyn. Sektor obróbki i przetwarzania kamienia naturalnego obejmuje ponadto 1500 małych i średniej wielkości zakładów oraz 7,5 tys. mniejszych warsztatów. 90% kamieniołomów znajduje się w rejonie mórz Egejskiego i Marmara oraz w zachodniej Anatolii.  

Do miast o szczególnie intensywnym wydobyciu marmuru należą: Afyonkarahisar (Afyon), Denizli, Mugla, Bilecik, wyspa Marmara (Marmara Island), Bursa, Tokat, Canakkale, Elazıg, Diyarbakır, Amasya, Burdur, Antalya, Stambuł, Ankara, Izmir, Kayseri, Balikesir, Eskisehir i Sivas. W ostatnich latach coraz większą popularność w Turcji zyskuje granit, którego rozległe złoża znajdują się w okolicach Ordu, Rize, Trabzonu, Balikesir, Kirklareli, Bolu, Kirsehir, Izmitu, Canakkale i Izmiru.  

Kamień naturalny stosuje się na posadzki i do celów dekoracyjnych – atrakcyjny, trwały i odporny na wpływ warunków zewnętrznych granit służy do produkcji elementów elewacji zewnętrznej budynków. Marmur wykorzystuje się głównie w budownictwie, w dekoracji wnętrz oraz jako materiał na rzeźby, w kamieniarstwie (kamienie nagrobne), jako wypełniacz przy budowie dróg, produkcji betonu i asfaltu, w przemyśle chemicznym marmur służy ponadto jako materiał uzupełniający w nawozach sztucznych. Stosunkowo nowym zjawiskiem jest rosnące zainteresowanie rynków zagranicznych tureckimi skałami pochodzenia wulkanicznego (pumeks, tufa), łupkiem oraz żwirem morskim (pebble stone) 

W 2010 r. wyprodukowano w Turcji 11,5 mln ton kamienia naturalnego, krajowa produkcja zaspakaja w 60% potrzeby rynku krajowego. Roczna produkcja marmuru w blokach wynosi ok. 1,2 mln t., dodatkowo produkuje się 13 mln m2  marmuru w postaci płyt/tafli i płytek.  Ok. 75-80% pozyskanego kamienia poddaje się dalszej obróbce podwyższającej jego wartość. Kontrybucja sektora kamienia naturalnego do gospodarki narodowej wyniosła w 2010 r. 1,6 mld USD.  

Szybki rozwój i wzrost produktywności sektora kamienia naturalnego w Turcji nastąpił po 1985 r. w efekcie reformatorskich zmian wprowadzanych w gospodarce tureckiej, obejmujących transformację w kierunku liberalizacji i zmniejszania interwencjonizmu państwowego, poluzowania regulacji eksportowo-importowych, wprowadzenia zachęt dla inwestycji zagranicznych oraz nową strategię uprzemysłowienia. W rezultacie tych zmian,  sektor kamienia naturalnego został wpisany na listę sektorów spełniających kryteria priorytetów inwestycyjnych (“Investment Prioritized Sector”) i zakwalifikowany do korzystania z dopłat (subsydiów). Jednocześnie górnictwo i obróbka kamienia zostały w znacznym stopniu zmechanizowane, nadano im także status procesu przemysłowego. Przyspieszenie prywatyzacji przyniosło w ostatnich latach wzrost udziału sektora prywatnego, który obecnie zdecydowanie dominuje w branży pozyskiwania i przetwarzania kamienia, domeną państwa pozostaje górnictwo surowców energetycznych (węgiel kamienny – koncern TTK i brunatny – TKI i EUAS), boru (Eti Mine) i ród metali, państwowe są również 2 tureckie instytuty badawcze górnictwa MTA i BOREN.  

Wydobycie kamienia w Turcji obejmuje w blisko 50% marmury, w 45% trawertyn, pozostałe 5% stanowią inne rodzaje skał. W ślad za poprawą warunków ekonomicznych i wprowadzeniem nowoczesnych metod, technologii i maszyn w górnictwie kamienia naturalnego, obróbce i produkcji wyrobów z kamienia, pojawiły się zwiększone inwestycje ze strony dużych firm, a Turcja zyskała pozycję jednego z 6 największych producentów  kamienia naturalnego na świecie. Obok unikatowych walorów dekoracyjnych, turecki kamień naturalny ceniony jest ze względu na wysoką jakość materiału, a poziom obróbki zapewnia jego konkurencyjność na rynkach międzynarodowych. Tym niemniej, pomimo relatywnie niskich kosztów pracy w Turcji, duża pracochłonność procesów pozyskiwania  i obróbki sprawia, że turecki kamień nie jest w stanie konkurować cenowo z produktami chińskimi.  

Wsród tureckich producentów marmuru przoduje region miasta Afyonkarahisar, gdzie 355 zakładów (w tym 45 dużych) przetwarza i dostarcza 14% marmuru eksportowanego przez Turcję, znaczące są również udziały miast Bilecik (12%), Denizli (8%), Mugla (6%) i Eskisehir (4%). Ośrodki  te odpowiadają łącznie za 65% ogółu produkcji marmuru w Turcji.  Sektor górnictwa i przetwarzania minerałów, obejmujący również branżę kamienia naturalnego zatrudnia w Turcji ogółem ponad 100 tys. osób.   

 

Eksport

Uznanie sektora kamienia naturalnego za ważny pod-sektor tureckiego górnictwa, zwiększenie nakładów i poprawa warunków jego funkcjonowania przyniosły znaczący wzrost eksportu kamienia naturalnego, którego wartość kształtuje się obecnie na poziomie ok. 2 mld USD. W 2008 r., z udziałem  9% w światowym eksporcie kamienia naturalnego Turcja  zajęła 5. miejsce na świecie (wyprzedziły ją Chiny, Indie, Włochy i Hiszpania). W ostatnich latach Turcja odchodzi od eksportu surowca w postaci bloków marmuru i trawertynu na rzecz  wyrobów przetworzonych, które – szczególnie w przypadku marmuru – reprezentują znacznie wyższą wartość dodaną. Obecnie ok. 70% stanowi eksport kamienia przetworzonego, kamień naturalny w blokach odpowiada za 15-16% eksportu, resztę stanowią wyroby pół-przetworzone.  Zarówno produkcja jak i eksport kamienia naturalnego wykazują w Turcji silne tendencje rosnące.  

Przetworzony marmur  to pozycja o najwyższym udziale (ok. 40-50%) w tureckim eksporcie kamienia naturalnego. W 2009 r. w czołówce odbiorców marmuru przetworzonego znalazły się USA (28%), Wlk. Brytania (7%), Arabia Saudyjska (6%), Libia (5%) i Kanada (4%). Przetworzony trawertyn, zaliczany się do najlepszych na świecie, posiada udział w tureckim eksporcie kamienia naturalnego na poziomie 25% i trafia głównie na rynek USA (gdzie posiada 67% udział w rynku kamienia naturalnego), Wlk. Brytanii i Kanady. Turcja wykorzystuje nadal trendy wzrostowe w odniesieniu do popytu na marmur w blokach, którego głównymi odbiorcami są Chiny (udział ok. 75% w 2009 r.), a ponadto Indie, Syria, Grecja i Tajwan. Chiny, które są największym eksporterem kamienia na świecie, są jednocześnie ważnym odbiorcą tureckiego kamienia naturalnego w postaci surowych bloków marmuru i trawertynu wykorzystywanych w budownictwie. Asortyment eksportowy w odniesieniu do kamienia naturalnego obejmuje ponadto płyty marmurowe, surowe bloki granitu i trawertynu (Brazylia) oraz granit przetworzony, najchętniej sprowadzany przez Federację Rosyjską.

Turecki kamień naturalny zastosowano w wielu znanych i podziwianych budowlach, m.in. w detalach dekoracyjno-architektonicznych Białego Domu w Waszyngtonie (marmur różowy odmiany Elazig), siedziby Kongresu USA i francuskiego parlamentu, budynku Google w San Francisco, wiosce olimpijskiej w Chinach (marmur odmiany Diyarbakir), domach celebrytów, w licznych luksusowych hotelach, portach lotniczych, centrach kulturalnych i biznesowych, prestiżowych budynkach użyteczności publicznej.  

Maszyny i urządzenia stosowane w tureckim sektorze kamienia naturalnego

Z wyjątkiem kilku kopalń głębinowych węgla kamiennego (Zonguldak), dominująca część górnictwa w Turcji ma charakter odkrywkowy, stąd wysoki stopień unifikacji stosowanego sprzętu z branżą budowlaną. Rozwinięty sektor budowlany odgrywa kluczową rolę w gospodarce tureckiej, przyciąga krajowe inwestycje publiczne i prywatne, a jego  udział w światowym rynku szacuje się na ponad 2%. Budownictwo w Turcji posiada silne oparcie w zapleczu materiałowym (produkcja cementu, stali i żelaza, kruszyw, itp.) oraz maszynowym, a silny wzrost produkcji kamienia naturalnego przyczynił się do rozwoju branży maszyn górniczych. W Turcji produkuje się większość maszyn i urządzeń niezbędnych do wydobywania, cięcia i obróbki kamienia naturalnego (buldożery, koparki, spychacze, różnego typu kruszarki, udarowe młoty pneumatyczne do rozbijania skał, wyciągarki, ładowarki, dźwigi i systemy transportu materiałów rozdrobnionych, maszyny sortujące, szlifierki do kamienia, itp.), maszyny budowlane i górnicze odpowiadają za blisko 10% ogółu tureckiego eksportu maszyn i urządzeń. Import jest niewielki -  pochodzi głównie z Włoch i obejmuje specjalistyczne urządzeń i narzędzi do obróbki kamienia. Od 2007 r. obowiązuje w Turcji dyrektywa UE wymagająca stosowania znaku “CE”, obejmująca również maszyny i urządzenia górniczo-budowlane.

Do największych tureckich producentów maszyn budowlanych i górniczych należą BMC, Temsa, Hema, Hidromek oraz Cukurowa Insaat Makineleri ile Parsan Makine Parcalari Sanayi A.S., niektóre firmy m.in. Komek Mak. San. Ltd. Sti. (http://www.komek.com.tr/) czy Altan Machinery Ltd. (http://www.altanmakine.com/) specjalizują się w produkcji maszyn dla kamieniołomów. Przegląd produkowanych w Turcji maszyn i urządzeń dla branży kamienia naturalnego można znaleźć na stronie internetowej Stowarzyszenia Tureckich Producentów Marmuru, Kamienia Naturalnego i Maszyn Górniczych http://www.tummer.org.tr/[1]. 

Legislacja

Podstawowym aktem prawnym regulującym działalność górniczą w Turcji jest Ustawa o górnictwie nr 3213, poddana głębokiej nowelizacji w 2004 r. poprzez dostosowanie przepisów, procedur wydawania licencji oraz wysokości opłat do standardów międzynarodowych w celu stworzenia bardziej zachęcających warunków dla inwestorów zagranicznych. Rozróżnia sie 2 rodzaje licencji/zezwoleń wydawanych przez MIGEM - Generalny Dyrektoriat ds. Górnictwa podległy Ministerstwu Energii i Zasobów Naturalnych: licencja na poszukiwania złóż minerałów, wydawana na okres 3 lat z możliwością przedłużenia do max. 5 lat oraz licencja na eksploatację kopalni, której okres wynosi min. 10 lat, z możliwością przedłużenia na kolejne 6 lat. Licencje górnicze otrzymać mogą wyłącznie obywatele tureccy oraz firmy górnicze utworzone na podstawie przepisów prawa tureckiego.

Znowelizowana ustawa o górnictwie rozszerza zakres gruntów, na których dopuszcza się poszukiwania i wydobycie, ogranicza również biurokratyczną kontrolę państwa i wprowadza bardziej racjonalne zasady ochrony środowiska. Podziemne zasoby minerałów należą do Skarbu Państwa, który pobiera opłaty w formie tantiem regulowanych wg 5 grup minerałów: 1. piasek i żwir; 2. marmur; 3. sole uzyskiwane z wód (morza i słone jeziora); 4. surowce energetyczne i minerały przemysłowe; 5. metale i kamienie szlachetne. Dla grup 1 i 5, opłata odpowiada 4% rocznych przychodów brutto z eksploatacji kopalni, dla pozostałych grup – 2%. Koszty wydobycia, w tym maszyn i urządzeń, itp. w odniesieniu do kopalni złota i srebra są zwolnione z podatku VAT.  

 

Potencjał zbytu i kooperacji

Bogate zasoby kamienia naturalnego, różnorodność i atrakcyjność odmian występujących na terenie Turcji oraz relatywna dostępność pokładów sprawiają, że sektor kamienia naturalnego odgrywa w coraz większym stopniu rolę jednego ze strategicznych sektorów gospodarki tureckiej, reprezentuje również wysoki potencjał rozwoju i przyciągania inwestycji. W stosunkowo krótkim okresie nastąpił szybki wzrost produkcji i eksportu kamienia naturalnego, zauważalne podniesienie jakości tureckiego kamienia zapewnia mu konkurencyjność i coraz wyższy udział w rynkach międzynarodowych.

Poprawy wymaga efektywność sektora, produktowa dywersyfikacja oferty eksportowej i jej dostosowanie do rosnących wymagań klientów międzynarodowych. Wskazuje się na konieczność wypracowania odpowiednich strategii promocji zagranicznej, zwiększenia zakresu prac B+R związanych z branżą kamienia naturalnego i wykorzystanie nowoczesnych technologii pozyskiwania i przerobu kamienia.  

Do istotnych czynników hamujących rozwój branży zalicza się niedostateczny rozwój infrastruktury i technologii górnictwa kamienia, brak kadr odpowiednio przygotowanych zawodowo inżynierów górnictwa oraz wykwalifikowanego personelu do prac pośrednio-produkcyjnych.  

W dwustronnej wymianie handlowej z Turcją Polska notuje saldo ujemne w sekcji produktów mineralnych (obejmujących m.in. kamień naturalny) jak i w grupie wyrobów z kamienia, mimo iż Turcja nie jest głównym źródłem importu skał urobionych i wyrobów kamieniarskich do Polski. Polska nie może również konkurować z Turcją w zakresie eksportu ww. grup towarowych, możliwa jest natomiast współpraca sektorów produkujących maszyny górnicze do pozyskiwania i obróbki kamienia naturalnego oraz sektorów produkcji materiałów dla budownictwa, transfer górniczego know-how i eksport usług szkoleniowych.

Szczegółowe rozpoznanie potrzeb i możliwości współpracy polskiego sektora górniczego, pozyskiwania  i przerobu skał z turecką branżą kamienia naturalnego umożliwi udział i prezentacja polskiej oferty na targach branżowych organizowanych w Turcji, jak również nawiązanie współpracy przez wydziały inżynierii i technologii górnictwa wyższych uczelni technicznych oraz instytuty badawczo-rozwojowe górnictwa w Polsce z ich odpowiednikami w Turcji.   

 

Imprezy targowo-wystawiennicze branży w Turcji

Do głównych wystaw i targów branży kamienia naturalnego należą:

- “The International Marble & Natural Stone Technologies Fair” oraz “Mining, Natural     Resources and Technology Fair”, Izmir, http://www.izmirfair.com.tr/ , link do organizatora     IZFAS: www.izfas.com.tr

- “Istanbul Natural Stone” - International Marble, Natural Stone Products and Technologies      Exhibition Fair,  Stambuł  http://www.cnrnaturalstoneturkey.com/

- “World Mining Expo”, Stambuł, http://www.zed.com.tr/

-  Anatolia Stone Fair, Antalya, http://www.arenafuar.com/  

Ważne instytucje/linki  :

Ministerstwo Energii i Zasobów Naturalnych (MENR),  http://www.enerji.gov.tr/      

MIGEM - Generalny Dyrektoriat ds. Górnictwa (wydaje licencje, prowadzi monitoring i nadzór nad prowadzeniem operacji górniczych w Turcji), http://www.migem.gov.tr/ Generalna Dyrekcja Badań Geologicznych i Poszukiwań Minerałów (MTA), http://mta.gov.tr/  

Turecka Izba Inżynierów Górnictwa, http://www.maden.org.tr/

Stowarzyszenie Tureckich Producentów Marmuru, Kamienia Naturalnego i Maszyn Górniczych, http://www.tummer.org.tr/

Sekretariat Generalny Stowarzyszenia Stambulskich Eksporterów Minerałów i Metali, http://www.immib.org.tr/

MIB - Association of Turkish Machine Manufacturers, www.mib.org.tr

Bilecik Marble and Granite Industrialists Association, http://www.cremabil.org/

Elazig Marble and Mining Society, http://www.emmad.org.tr/

16 uniwersytetów w Turcji posiada wydziały górnictwa,  przykładowo - Pamukkale  University (PAU), Faculty of Engineering Department of Geological Engineering, Geology and Rock Engineering  

Źródła: “Mining Industry in Turkey”,  Tülay Uyanik,  IGEME 2010 http://www.igeme.gov.tr/  “Mining Industry in Turkey”, http://www.stoneinturkey.com/

Strona internetowa: http://www.haberpan.com/news/turkey-natural-stone-reserves-degerlendiremiyor

“The Mining Industry in Turkey”, Selahaddin Anaç, anacs@tki.gov.tr, Nejat Tamzok,  nejattamzok@yahoo.com  


[1] Wyłącznie w j. tureckim, należy rozwinąć zakładkę “Kategoriler” i wybrać pozycję “Makinalar”