Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



Relacje Turcji z UE w 2016 roku - stan negocjacji przedakcesyjnych.

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Marta Georgijew | 2017-05-11 14:22:12
relacje turcji z ue w 2016 roku - stan negocjacji przedakcesyjnych.

Relacje Turcji z UE w 2016 roku - stan negocjacji przedakcesyjnych.

Relacje polityczno-gospodarcze Turcji z UE w 2016 r.

 

Turcja jest związana z Unią Europejską (UE) Układem Stowarzyszeniowym z 1964 roku i Unią Celną z 1995 roku. W 1999 r. Turcja uzyskała status kraju kandydującego do UE. Negocjacje przedakcesyjne zostały otwarte w październiku 2005. Na szczycie UE-Turcja w dnia 29 listopada 2015 r. Unia Europejska i Turcja postanowiły ożywić i pogłębić swoje stosunki we wszystkich kluczowych obszarach. W czerwcu 2016 r. UE i Turcja zobowiązały się do przyspieszenia procesu akcesyjnego.

W ramach negocjacji przedakcesyjnych, 15 rozdziałów zostało otwartych do negocjacji i jeden z nich – Nauka i badania – wstępnie uzgodniony i zamknięty. Rozdział dotyczący polityki ekonomicznej i monetarnej został otwarty 14 grudnia 2015 r., zaś negocjacje w sprawie polityki budżetowej i finansowej rozpoczęły się 30 czerwca 2016 r. Dokumentacja dotycząca rozdziałów negocjacyjnych w sprawie sądownictwa, praw podstawowych i bezpieczeństwa jest w końcowej fazie przygotowań.

W 2016 r. Unia Europejska i Turcja kontynuowały wzmacnianie dialogu w ramach szeregu rozmów dwustronnych na wysokim szczeblu. Komisarz ds. europejskiej polityki sąsiedztwa i negocjacji w sprawie rozszerzenia - Johannes Hahnem spotkał się z tureckim Ministerstwem ds. Unii Europejskiej i Głównym Negocjatorem – Omerem Celik w dniu 25 stycznia 2016 r. oraz 9 września 2016 roku. Podczas tych wizyt strona turecka wyrażała swoje poparcie na rzecz przyspieszenia członkostwa w UE.

Pogłębianie współpracy gospodarczej było jednym z priorytetów rozmów na wysokim szczeblu. W dniach 25-26 kwietnia 2016 r. w Stambule i Ankarze odbyły się rozmowy Dyrektora Generalnego Dyrektoriatu Unii Europejskiej ds. Handlu - Ignacio Garcia Bercero z przedstawicielami tureckiego rządu oraz delegacją środowiska biznesu. Omawiane była sytuacja makroekonomiczna, warunki inwestowania w Turcji oraz plany modernizacji Unii Celnej. Kwestia rozszerzenia umowy Unii Celnej pomiędzy UE a Turcją z 1995 r. omawiana była na różnych szczeblach w kontaktach Turcji z UE od 2015 r. W efekcie tych rozmów, Komisja Europejska opublikowała ocenę przewidywanych skutków rozszerzenia – Impact Assesment w czerwcu 2016 r., a w grudniu zwróciła się do Rady Unii Europejskiej o udzielenie mandatu do rozpoczęcia negocjacji z Turcją w sprawie modernizacji Unii Celnej. Komisja Europejska planuje rozpoczęcie tych negocjacji w 2017 r.

Z oceny skutków rozszerzenia Unii Celnej – Impact Assesment upublicznionej przez Komisję Europejską wynika, że rozszerzenie Unii Celnej o obszar usług i rolnictwa przyniosłoby korzyści zarówno UE jak i Turcji w postaci wzrostu eksportu i PKB. PKB Unii Europejskiej wzrósłby o 0,01% czyli o około 5,4 miliarda euro, zaś wartość eksportu unijnego do Turcji wzrosłaby o 27,1 miliarda euro. PKB Turcji wzrósłby o 1,44% czyli o około 12,5 miliarda euro, zaś wartość tureckiego eksportu do UE zwiększyłaby się o 5 miliardów euro. Analiza wykazała jednak również, że zniesienie ceł przez Turcję na produkty rolne skutkowałoby spadkiem wartości produkcji mięsa czerwonego – wołowiny i baraniny oraz produktów mlecznych o 2,2 mld euro rocznie.

Turcja jest obecnie piątym co do wielkości partnerem handlowym UE pod względem eksportu i siódmym pod względem importu, zaś UE jest największym partnerem handlowym dla Turcji zarówno w przypadku eksportu jak i importu. Dwa z pięciu towarów znajdujących się w obrocie w Turcji są produkowane w krajach UE. W 2016 r. wartość unijnych towarów eksportowanych do UE wyniosła 78 miliardów euro (79 mld euro w 2015 r.), zaś wartość importu z Turcji wyniosła 66,7 miliarda euro (61,7 mld euro w 2015 r.). Kraje UE eksportują do Turcji głównie maszyny, półprodukty do budowy środków transportu, produkty chemiczne i przemysłowe. Turcja eksportuje do UE maszyny i środki transportu oraz produkty przemysłowe. Roczna wartość usług świadczonych przez UE w Turcji według najnowszych dostępnych danych za 2015 r. wyniosła 12,2 mld euro, zaś wartość usług tureckich świadczonych w UE 16,4 mld euro. Napływ inwestycji z UE do Turcji, według najnowszych udostępnionych przez UE danych za 2015 r. wyniósł 10,3 mld euro, zaś napływ inwestycji tureckich do UE był ujemny.

W raporcie Komisji Europejskiej z 2016 r. ze stanu przygotowań Turcji do członkostwa w UE w zakresie kryteriów ekonomicznych, stwierdza się, że gospodarka turecka może być uznana za sprawnie funkcjonującą gospodarkę rynkową, która wymaga jednak rzetelnych reform instytucjonalnych i strukturalnych. Realny wzrost gospodarczy w Turcji w wysokości 4% w 2015 r. został spowolniony do 3,3% w 2016 r. Głównym motorem wzrostu PKB pozostaje popyt krajowy. Inwestycje prywatne jedynie w niewielkim stopniu przyczyniają się do wzrostu PKB.

Dużym zagrożeniem dla gospodarki pozostaje deficyt na rachunku obrotów bieżących wynoszący 4,4% PKB, a jego zmniejszenie o 0,1 pp. w stosunku do 2015 r. wynikało jedynie z niskich cen ropy naftowej na świecie. Wysoki deficyt na rachunku obrotów bieżących powoduje dalece idące uzależnienie kraju od inwestorów zagranicznych. Napływ inwestycji zagranicznych do Turcji w 2016 r. pozwolił na pokrycie jedynie 36,6% deficytu na rachunku obrotów bieżących.

Zależność gospodarki od napływu kapitału z zewnątrz przyczynia się do tego, że waluta turecka szybko traci zaufanie inwestorów. W 2016 r. lira straciła 20% wartości w stosunku do USD, podczas gdy w skali globalnej aprecjacja dolara wyniosła tylko 4%. W pierwszych miesiącach 2017 r. lira turecka straciła już około 10% swojej wartości. Niewiele pomogły tureckiej walucie działania Banku Centralnego polegające na zwiększeniu podaży walut czy wprowadzenie przez rząd obowiązkowych rozliczeń w tureckiej walucie w przypadku transakcji z podmiotami publicznymi, w tym dotyczących prywatyzacji czy zamówień publicznych.

Pomimo pewnych interwencji Banku Centralnego w zakresie podwyżki stóp procentowych, ceny konsumpcyjne szybko rosły i inflacja utrzymywała się na wysokim poziomie powyżej 8% prze cały 2016 rok. Średnioroczna inflacja w 2016 r. wyniosła 8,4%, czyli znacznie powyżej zakładanego w planach rządowych progu 5%.

Otocznie przedsiębiorstw uległo znacznemu pogorszeniu, po przyjęciu przez władze szeregu restrykcyjnych środków w walce z organizacją uznaną przez Sąd Najwyższy Turcji za odpowiedzialną za dokonanie próby zamachu stanu w dniu 15 lipca 2016 r. Ustanowiono przymusowy zarząd komisaryczny państwowego Funduszu Gwarancji i Ubezpieczeń nad około 800 firmami do czasu rozstrzygnięcia przez sąd o powiązaniach właścicieli i menadżerów z wyżej wymienioną organizacją. W przypadku orzeczenia o winie ww. osób, ich udziały będą przejmowane przez państwowy Fundusz Gwarancji i Ubezpieczeń i sprzedawane w ramach przetargu publicznego. W efekcie powstała duża niepewność wśród przedsiębiorców co do przyszłości ich firm i odpływ kapitału za granicę.

Wobec pogarszającej się sytuacji politycznej i gospodarczej, realizacja wcześniej zaplanowanych reform została spowolniona a rząd przyjął szereg doraźnych działań stymulujących działalność gospodarczą i napływ kapitału, jak na przykład: nieoprocentowane pożyczki dla małych firm, abolicja podatkowa, zwolnienie z VAT w przypadku zakupu nieruchomości przez cudzoziemców lub przyznanie obywatelstwa osobom zagranicznym nabywającym nieruchomość o wartości 1 mln USD lub dokonującym inwestycji powyżej 3 mln USD.

Zalecenia Komisji Europejskiej w 2016 r. dla Turcji w zakresie wspierania długoterminowego wzrostu gospodarczego w Turcji wskazują na konieczność promowania oszczędności krajowych, dążenia do obniżania inflacją poprzez polityką monetarną służącą stabilności cen oraz poprawę warunków prowadzenia działalności gospodarczej poprzez wzmocnienie praworządności.

W zakresie dialogu politycznego pomiędzy Turcją i UE w 2016 r. odbyło się wiele spotkań na wysokim szczeblu. Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej, Komisarz ds. lepszej regulacji, rządów prawa i Karty Praw Podstawowych - Frans Timmermans, a także Wysoki Przedstawiciel Unii Europejskiej do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa - Federcia Mogherini odbyli szereg wizyt do Turcji w 2016 r. Urzędujący do kwietnia 2016 r. Premier Turcji Ahmet Davutoğlu spotykał się z przewodniczącym Rady Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej. Przewodniczący Parlamentu Europejskiego odwiedził Turcję we wrześniu 2016 roku.

 

Ocena Komisji Europejksiej sytuacji politycznej w Turcji

Po próbie zamachu stan 15 lipca 2016 r., UE w oficjalnych komunikatach natychmiast potępiła zamach stanu i potwierdziła pełne poparcie dla demokratycznie wybranych władz Turcji. W wyniku działań represyjnych podjętych przez rząd turecki wobec znacznej części społeczeństwa, UE wezwała władze Turcji do przestrzegania standardów praworządności
i praw podstawowych. Środki podejmowane w ramach stanu wyjątkowego w Turcji zostały poddane kontroli przez Radę Europy. UE oczekuje, że Turcja będzie stosować się do zaleceń Komisarza Praw Człowieka Rady Europy z października 2016 r.

W zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa w relacjach unijno-tureckich w 2016 r. dominowała kwestia zaangażowania Turcji w wojnę w Syrii i walkę z terroryzmem oraz roli Turcji w kryzysie uchodźczym. W zakresie migracji i azylu w odniesieniu do obywateli syryjskich realizowany był plan działania przyjęty przez UE i Turcję na szczycie w dniu 29 listopada 2015 roku. W dniu 18 marca 2016 r. Turcja i UE podpisały deklarację o zamiarze zakończenia nielegalnej migracji z Turcji do UE, w pełnej zgodności z unijnymi i międzynarodowymi standardami. Sprawozdania z wykonania umowy z 2015 r. zostały przedstawione przez Komisję Europejską w lutym, marcu, kwietniu, czerwcu i wrześniu 2016. Według tych raportów Turcja wywiązuje się z umowy ale konieczne są dalsze intensywne wysiłki aby zapewnić schronienie blisko 3 mln uchodźców z Syrii, Iraku i innych krajów poprzez rozszerzenie przepisów dotyczących ich ochrony na terenie Turcji oraz umożliwienie im dostępu do rynku pracy. Komisja Europejska zwróciła uwagę, że w porównaniu z 2015 rokiem, znacznie zmniejszyła się liczba zgonów uchodźców na morzu oraz ograniczona została liczba migrantów wyjeżdżających z Turcji do Grecji. W 2016 r. Turcja wykorzystała 2,2 mld euro z 3 mld euro finansowania przyznanych jej do rozdysponowania na działania wspierające uchodźców, z czego 1,2 mld zostały zakontraktowane i 677 mln zostało wydatkowanych.

Ważnym tematem dialogu politycznego na wysokim szczeblu w 2016 r. była liberalizacja przepisów wizowych w odniesieniu do obywateli tureckich wyjeżdzających do UE, który to proces rozpoczął się w grudniu 2013 r. W sprawozdaniu z maja 2016 r., Komisja Europejska potwierdziła postępy poczynione przez Turcję – dostosowanie 65 przepisów prawa do legislacji unijnej i złożyła wniosek do Rady Unii Europejskiej o zniesienie obowiązku wizowego dla obywateli tureckich przy założeniu, że Turcja pilnie ureguluje 7 dotychczas nieuzgodnionych kwestii. Turcja nie dostosowała jednak swojej definicji „organizacji terrorystycznej” do definicji unijnej i proces liberalizacji wizowej został zatrzymany.

W 2016 r., podobnie, jak w latach poprzednich, Turcja była największym ze wszystkich państw kandydujących do UE odbiorcą przedakcesyjnych środków unijnych. Program finansowania IPA II na lata 2014-2020 zapewnił Turcji dofinansowanie w wysokości 4,5 miliarda EUR do 2020 r. Dotychczas Turcja zakontraktowała wartości 793 miliony euro w ramach czterech programów sektorowych dotyczących: ochrony środowiska i zmian klimatu, transportu, konkurencyjności i przedsiębiorstw oraz zatrudnienia.

Ponadto, Turcja uczestniczy w następujących programach UE: Erasmus (edukacja), Horizon 2020 (bania naukowe i rozwój innowacje), COSME (konkurencyjność małych i średnich przedsiębiorstw) oraz EASI (zatrudnienie i innowacje społeczne). Turcja uczestniczy w pracach Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska oraz Europejskiego Centrum Monitorowania Uzależnień.